contact | Gastenboek | impressum | sitemap

Vorming

Geschiedenis Godsdiensten Onderwijs Duitse taal tekstvertalingen *   brieven literaire werken interviews toespraken verdragen

Recente berichten

taaltip

duits zonder voorkennis duits met voorkennis
   

 

Heinrich Heine

aan Karl Marx (21/09/1844)

 

(bron: Heinrich Heine portaal)



Heinrich Heine (1797 - 1856) was in 1844 voor korte tijd van Parijs naar Hamburg gerezen. Daar besprak hij met zijn uitgever, de heer Campe, de druk van zijn nieuw boek, "Neue Gedichte". Daarin staat o.a. zijn gedicht "Deutschland - Ein Wintermärchen", een lang gedicht uit meerdere hoofdstukken, een regelrechte aanval op Pruisen. De uitgave werd met enkele weken uitgesteld omdat Heinrich een tip gekregen had, dat hij voor moeilijkheden zou komen te staan! Hij dacht aan een voorval met een zekere Weitling die gevangengenomen werd... Bovendien was toen reeds de ziekte in hem uitgebroken. Men vermoedt dat hij leed aan multiple sclerose of aan ALS. Hij was in 1844 reeds deels verlamd en zijn ogen verslechterten aanhoudend.
Hij schrijft aan Karl Marx, die in Parijs woont en reeds een jaar goed met Heine bevriend was. Heine vraagt Marx alles te doen om de pers reeds voor te bereiden op de komst van zijn boek! Tevens geeft hij Marx toelating om het 'groot gedicht' ("das Wintermärchen") in zijn blad "Vorwärts" te laten afdrukken. Daarbij geeft hij Marx praktische wenken en vraagt hem een aantal boodschappen door te geven aan bekende lui:

 

Originele tekst Vertaling

Hamburg, den 21. September 1844

Liebster Marx! Ich leide wieder an meinem fatalen Augenübel, und nur mit Mühe kritzle ich Ihnen diese Zeilen. Indessen, was ich Ihnen wichtiges zu sagen, kann ich Ihnen Anfangs nächsten Monaths mündlich sagen, denn ich bereite mich zur Abreise, beängstigt durch einen Wink von Oben – ich habe nicht Lust auf mich fahnden zu lassen, meine Beine haben kein Talent eiserne Ringe zu tragen, wie Weitling sie trug. Er zeigte mir die Spuren. Man vermuthet bei mir größere Theilname am Vorwärts als ich mich deren rühmen kann, und ehrlich gestanden das Blatt beurkundet die größte Meisterschaft im Aufreitzen und Comprimittiren. Was soll das geben, sogar Mäurer ist debordirt! – Mündlich mehr hierüber. Wenn nur keine Perfidien in Paris ausgesponnen werden.

Hamburg, 21 September 1844

Beste Marx! Ik lijd weer aan mijn fatale oogkwaal, enkel met moeite kribbel ik deze zinnen. Ondertussen bereid ik mijn terugreis voor, waardoor ik het belangrijkste, dat ik u wil melden, aanvang volgende maand mondeling zal kunnen vertellen; ik ben bang door een tip van hoger hand - ik heb geen zin me te laten opsporen, mijn benen hebben niet het talent om ijzeren ringen te verdragen, zoals Weitling ze dragen moest. Hij heeft me zijn littekens getoond. Men vermoedt dat ik me meer met “Vorwärts” ingelaten heb, dan ik daarop zou kunnen roemen, en eerlijk gezegd: dat blad is wel een kampioen in ophitsen en compromitteren. Wanneer zelfs het woord ‘handwerkers’ niet toegelaten is! – Daar heb ik het mondeling nog wel over. Als men in Parijs maar geen perfide gedachten krijgt.
Mein Buch ist gedruckt wird aber erst in 10 bis 14 Tagen hier ausgegeben, damit nicht gleich Lärm geschlagen wird. Die Aushängebogen des politischen Theils, namentlich wo mein großes Gedicht, schicke ich Ihnen heute unter Kreuzkouvert, in dreyfacher Absicht. Nemlich, erstens damit Sie sich damit amüsiren, zweitens damit schon gleich Anstalten treffen können für das Buch in der deutschen Presse zu wirken, und drittens damit Sie, wenn Sie es rathsam erachten im Vorwärts das Beste aus dem neuen Gedichte abdrucken lassen können. Mijn boek is gedrukt, het wordt echter pas binnen 10 tot 14 dagen uitgegeven, opdat niet onmiddellijk de alarmklok zou luiden. Vandaag stuur ik u de voorproeven van het politieke deel op, namelijk waar mijn groot gedicht in staat. Ik zendt het u onder gesloten omslag met drie bedoelingen: ten eerste, opdat u zich zou amuseren, ten tweede opdat u al voorbereidingen kan treffen voor hoe het boek in de Duitse pers zal overkomen, en ten derde opdat u, indien u het raadzaam acht, het beste uit mijn gedicht in “Vorwärts” afdrukken kan.
Ich glaube bis zu Ende des 16ten Capitels des großen Gedichts, ist alles geeignet zum Wiederabdruck, nur müssen Sie Sorgen tragen daß die Parthie worin Cöllen behandelt ist, nemlich die Capitel 4, 5, 6 und 7 nicht getrennt gedruckt wird sondern in dieselbe Nummer kommt. Dasselbe ist der Fall mit der Parthie, die den alten Rothbart betriefft, nemlich die Capitel 14, 15 und 16 die zusammen in derselben Nummer abgedruckt werden müssen. Ik denk dat alles tot het einde van het 16de hoofdstuk in orde is om opnieuw afgedrukt te worden, alleen zou u erop moeten letten dat het deel over Keulen, namelijk hoofdstukken 4, 5, 6 en 7 niet afzonderlijk afgedrukt worden, maar als een eenheid in hetzelfde nummer komen. Hetzelfde geldt voor het deel over Rothbart, namelijk hoofdstukken 14, 15 en 16 die ook tesamen in eenzelfde nummer zouden moeten verschijnen.
Schreiben Sie, ich bitte, zu diesen Auszügen ein einleitendes Wort. Den Anfang des Buchs bringe ich Ihnen nach Paris mit, der nur aus Romanzen und Balladen besteht, die Ihrer Frau gefallen werden. (Sie herzlich von mir zu grüßen ist meine freundlichste Bitte; ich freue mich darauf, Sie bald wieder zu sehen. Ich hoffe, der nächste Winter wird minder melancholisch für uns seyn, wie der vorige.) Mag ik u vragen voor deze uittreksels een voorwoord te schrijven. Het begin van het boek breng ik naar Parijs mee; daarin staan romantische teksten en ballades die uw vrouw zeker zullen bevallen. (Het is mijn aangenaamste vraag haar in mijn naam te willen groeten; ik verheug er me reeds haar terug te zien. Ik hoop dat de volgende winter voor ons minder melancholisch zal zijn dan de vorige.)
Von dem großen Gedichte macht jetzt Campe noch einen besonderen Abdruck, worin die Censur lange Stelle gestrichen, wozu ich aber eine Vorrede geschrieben, die sehr unumwunden; den Nazionalen habe ich darinn aufs Entschiedenste den Fedehandschuh zugeworfen. Ich schicke Ihnen dieselbe nachträglich, sobald sie gedruckt. Campe maakt op het ogenblik een bijzondere afdruk van het grote gedicht, waarin de censuur lange delen weggesneden heeft; daarvoor heb ik echter een voorwoord geschreven, zeer onomwonden, waarin ik de nationalisten de bokshandschoen geworpen heb. Ik stuur u deze toe, zodra hij gedrukt is.
Schreiben Sie doch an Heß (dessen Addresse ich nicht weiß) daß er am Rhein, sobald ihm mein Buch zu Gesicht kommt, Alles was er vermag in der Presse dafür thue, ehe die Bären drüber herfallen. Ich bitte nehmen Sie auch Jungh in Anspruch für einen Hülfsartikel. – Für den Fall, daß Sie die requirirten Einleitungsworte zum Vorwärts mit Ihrem Namen unterzeichnen, können Sie sagen, daß ich Ihnen die frischen Bogen gleich zugesanndt. Sie verstehen die Distinkzion, warum ich in anderer Weise dieser Bemerkung gern überhoben wäre. – Kan u naar Heß schrijven (ik ken zijn adres niet) om hem te vragen, wanneer hij het boek te zien krijgt, alles in het Rijngebied te doen om de pers gunstig te stemmen, vooraleer de beren erop vallen. Mag ik u ook vragen Jungh erbij te betrekken voor een behulpzaam artikel. – Indien u het gevraagde voorwoord persoonlijk zou ondertekenen, kan u hem zeggen dat ik u de verse voordruk onmiddellijk toegezonden heb. U verstaat zeker de fijngevoeligheid waarom ik inleidende woorden graag aan u overlaat.
Ich bitte Sie, suchen Sie Weil zu sehen und ihm in meinem Namen zu sagen, daß ich seinen Brief, der an den unrechten Henri Heine (es giebt deren viele hier) gerieth, erst dieser Tage erhielt. Ich werde ihn in 14 Tagen persönlich wiedersehen, er solle unterdessen keine Zeile über mich drucken lassen, am allerwenigsten in Bezug auf mein neues Gedicht. Ich würde ihm, wenn meine Augen es erlauben, vielleicht noch vor meiner Abreise schreiben. Mag ik u ook vragen Weil te ontmoeten en hem in mijn naam te melden dat ik zijn brief, die ten onrechte aan Henri Heine gestuurd was (er zijn hier meedere met deze naam), slechts onlangs ontvangen heb. Ik zal hem binnen 14 dagen wel persoonlijk zien; ondertussen is het goed, dat hij niets over mij afdrukt, en zeker niet over mijn nieuw gedicht. Ik zal hem, indien mijn ogen het toelaten, nog voor mijn afreis schrijven.
Freundliche Grüße an Bernays. –

Ich bin froh, daß ich fortkomme: Meine Frau hab ich schon vorher nach Frankreich zu ihrer Mutter geschickt, die am Tode daniederliegt. –
Vriendelijke groeten aan Bernays.

Ik ben blij dat ik terugkom; mijn vrouw heb ik vooraf reeds naar Frankrijk laten reizen, naar haar moeder die op sterven ligt.
Leben Sie wohl theurer Freund und entschuldigen Sie mein vrworrenes Gekritzel. Ich kann nicht überlesen was ich geschrieben – aber wir brauchen ja wenige Zeichen um uns zu verstehen!

Herzinnigst

H. Heine.
Leef goed, mijn trouwe vriend, en verontschuldig mijn onduidelijk gekrabbel; ik kan niet alles herlezen wat ik geschreven heb, maar wij hebben niet veel tekens nodig om elkaar te verstaan!

Met hartelijke groeten

H.Heine

 

Heinrich Heine
Heinrich Heine aanvallen op Pruisen vanuit Parijs

Het groot gedicht "Deutschland - ein Wintermärchen", bestaat uit meerdere hoofdstukken en werd geschreven in 1844. Het is een kritische, spottende en sarcastische benadering van het Duitsland onder Pruisische macht en tegelijk een uitdrukking van diep heimwee naar 'zijn' Duitsland.

Boek: "Ein Wintermärchen", Insel Verlag, ISBN 3-459-14335-1